Τετάρτη, 1 Φεβρουαρίου 2006

Ψαρόνι

Sturnus vulgaris

Ένα θήραμα για όλους

Βασίλειο: Animalia

Συνομοταξία: Chordata

Υποσυνομοταξία: Vertebrata

Κλάση: Aves

Τάξη: Passeriformes Οικογένεια: Sturnidae

Γένος: Sturnus

Είδος: Sturnus vulgaris

Είναι ένα από τα αφθονότερα πουλιά στην οικογένεια Sturnidae και είναι ένα από τα πιο κοινά πουλιά στον κόσμο. Στην χωρά μας το συναντούμε με διάφορες ονομασίες όπως γκαραβέλι, γκάργκουλο, ζαραβέλι, ζουρζούρι, καραβέλι, κουρκουβέλι, μαυροπούλι, σβορίγγι, σβορίκι, τσιβικάδα, τσιρκόνι, τσιρόνι, χειμώνι κ.α.

Έρχεται σε πολύ μεγάλους αριθμούς στα μέσα του χειμώνα και αν και βρίσκεται στις χαμηλότερες βαθμίδες θηρευτικής αξίας, δεν είναι λίγες οι φορές ειδικά σε «φτωχές» περιόδους, που αρκετοί θα στραφούμε στο κυνήγι του.

Γεωγραφική εξάπλωση

Το ψαρόνι είναι αποδημητικό είδος και απαντάται σε όλη σχεδόν την ευρωπαϊκή ήπειρο, στην οποία και οι πληθυσμοί του είναι γηγενείς. Κατά τους φθινοπωρινούς μήνες μεγάλο μέρος των βόρειων πληθυσμών του, όπως και τα περισσότερα αποδημητικά, μεταναστεύει σε μεγάλα σμήνη από τους βόρειους τόπους αναπαραγωγής του, προς τις νοτιότερες περιοχές της νότιας κεντρικής Ευρώπης και της βόρειο-κεντρικής Αφρικής. Σε γενικές γραμμές θα λέγαμε ότι το συναντάμε ανατολικά από την κεντρική Σιβηρία ως τις Αζόρες δυτικά και βόρεια από την Νορβηγία ως τη Μεσόγειο στο νότο.

Το 1890 στην Βόρεια Αμερική και συγκεκριμένα στην Νέα Υόρκη, απελευθερώθηκαν 100 ψαρόνια από τα οποία μόνο δεκαπέντε ζευγάρια επέζησαν. Στην διάρκεια της επόμενης εκατονταετίας, ο πληθυσμός τους αυξήθηκε σε αρκετά εκατομμύρια και σήμερα τα ψαρόνια βρίσκονται ξαπλωμένα από τον Ατλαντικό ως τον Ειρηνικό (ανατολή - δύση) και από το νότιο Καναδά ως το βόρειο Μεξικό ( Βορράς - νότος).

Γενική Περιγραφή

Το ψαρόνι είναι ένα μικρού μεγέθους πουλί, του οποίου το μήκος κυμαίνεται από 19 (7,5 ιν.) ως 21,5 εκ. (8,5 ιν.) από τα οποία τα 6-7 είναι η ουρά του. Το άνοιγμα των φτερών του κατά μέσω όρο είναι γύρω στα 40 εκ. (12-16 εκ. η φτερούγα) ενώ το βάρος του κυμαίνεται από 70 ως και 100 γραμ. Ο χρωματισμός και των δυο φύλων είναι παρόμοιος, με ιριδίζοντα σκούρα πράσινα γυαλιστερά φτερά που καλύπτουν την πλάτη, τον αυχένα, και το στήθος, ενώ τα μαύρα φτερά φαίνονται περιστασιακά σε έναν πράσινο-πορφυρός φόντο. Το χειμώνα κάποια υπόλευκα στίγματα εμφανίζεται στο φτέρωμα του, ξεκινώντας από το στήθος. Και τα δύο φύλα έχουν καφέ-κόκκινο χρώμα ποδιών, το οποίο ανάλογα με την εποχή μεταβάλλεται ως και σκούρο ιριδίζων καφέ, όπως και ο χρωματισμός του ράμφους του, το οποίο είναι μήκους περίπου 2,5 εκ. μαύρο, εκτός από την εποχή του ζευγαρώματος όπου γίνετε κιτρινωπό.

Αν και με την πρώτη μάτια δεν φαίνεται να υπάρχει σεξουαλικός διμορφισμός στα δυο φύλα, με μια προσεκτικότερη μάτια θα δούμε ότι τα αρσενικά έχουν μακρύτερο φτέρωμα στο στήθος, ενώ τα θηλυκά παρουσιάζουν μικρά λοφία. Επίσης τα αρσενικά έχουν ένα γαλαζωπό σημάδι στη βάση του ράμφους τους, σε αντίθεση με τα θηλυκά στα οποία το σημάδι αυτό είναι κοκκινωπού χρώματος.

Στα νεαρά άτομα, η γυαλάδα δεν είναι ιδιαίτερα έντονη, έχουν περισσότερο στρογγυλεμένες άκρες στα φτερά τους και σε αντίθεση με τα ενήλικα το ράμφος τους δεν είναι κίτρινο, αλλά σκούρο καφέ.

Βιότοπος

Ο κατ’ εξοχήν βιότοπος του ψαρονιού, είναι κυρίως οι πεδινές και χαμηλού υψομέτρου περιοχές, κατά το διάστημα όμως της αναπαραγωγής του, το συναντούμε κυρίως σε βιότοπους καλλιεργειών οι οποίοι είναι ικανοί να του παρέχουν αφθονία τροφής. Τον υπόλοιπο χρόνο, χρησιμοποιεί μια μεγαλύτερη ποικιλία βιότοπων, από ανοικτές άγονες εκτάσεις, ως και παρόχθιες περιοχές ελών, ποταμών, θαλασσών, ακόμα και σε ερήμους. Πολύ συχνά θα δούμε μεγάλους πληθυσμούς ψαρονιών γύρω από τα προάστια πόλεων και στα λιβάδια έξω από αυτές ή ακόμα και μέσα στους κήπους, τα πάρκα και τα αλσύλλια μεγάλων αστικών περιοχών.

Συμπεριφορά

Τα ψαρόνια είναι αρκετά κοινωνικά πουλιά, τα συναντούμε συνήθως σε πολύ μεγάλα κοπάδια που πολλές φορές μοιάζουν με σύννεφο. Χαρακτηριστικό της μεγάλης κοινωνικότητας αυτού του είδους είναι ότι, στις περισσότερες και βασικότερες συνήθειες τους τα ψαρόνια λειτουργούν ομαδικά, όπως στην μετανάστευση, στην αναπαραγωγή, αλλά και στης τροφή.

Μπορούμε να τα δούμε σε εντυπωσιακούς σχηματισμούς να πετούν σε μεγάλα κοπάδια, ιδιαίτερα στην προσπάθεια τους να αποτρέψουν ή να αποφύγουν την επίθεση κάποιου αρπακτικού. Ακόμα τα βλέπουμε να ψάχνουν την τροφή τους με το χαρακτηριστικό «πηδηχτό» περπάτημα τους ή να ξεκουράζονται σε εντυπωσιακούς αριθμούς σε διάφορα εναέρια καλώδια.

Είναι ιδιαιτέρα προσεκτικά και επιφυλακτικά πουλιά, αλλά και επιθετικά απέναντι τόσο στο είδος τους όσο και σε άλλα συναφή είδη.

Κατά την περίοδο της αναπαραγωγής τα αρσενικά χρησιμοποιούν μια αρκετά ιδιόμορφη τεχνική χτυπήματος των φτερών τους για να προσελκύσουν τα θηλυκά. Ακόμα θα προσπαθήσουν να τα δελεάσουν με το τραγούδι τους ή με τις περίτεχνα διακοσμημένες φωλιές τους. Όταν το θηλυκό είναι έτοιμο για αναπαραγωγή, ο αρσενικός γίνεται ιδιαιτέρα προσεκτικός ως και επιθετικός με τα υπόλοιπα αρσενικά και ακολουθεί το θηλυκό σε κάθε δραστηριότητα του. Μια άλλη ξεχωριστή πτυχή η συμπεριφορά των ψαρονιών είναι η σχέση της με τους ανθρώπους, τους οποίους δεν φοβούνται πάντα και ειδικά σε αστικές περιοχές μπορούν άνετα να ανεχτούν την ανθρώπινη παρουσία.

Τα ψαρόνια είναι είδος με ιδιαίτερη έφεση στο τραγούδι σχεδόν καθ’ όλη την διάρκεια του έτους. Οι ήχοι που τα αρσενικά βγάζουν είναι πολύ και ποικίλοι. Άλλοτε σφυρίζουν, τρίζουν, τιτιβίζουν ή δημιουργούν ακόμα και ηχούν παφλασμού. Έχουν ακόμα την ευχέρεια να μιμούνται πολύ καλά ήχους άλλων πουλιών και ζώων, όπως ήχους βατράχων, κατσικών, γάτων κ.α. ακόμα και ήχους διαφορών μηχανών. Οι συνήθεις μορφές κλήσεων τους περιλαμβάνουν ένα "κουερρρρ" το οποίο είναι συνήθως ο ήχος που χρησιμοποιούν κατά την πτήση τους ή ένα μεταλλικό "τσιπ" που χρησιμοποιούν για να ειδοποιήσουν για την παρουσία ενός αρπακτικού, ενώ όταν επιτίθενται στους διαφόρους εισβολείς, παράγουν ένα ιδιόμορφο ήχο σαν γρύλισμα.

Διατροφή

Το ψαρόνι ανήκει στα παμφάγα είδη και μπορεί να σιτιστεί με μια αρκετά μεγάλη ποικιλία τροφής. Μέσα στα είδη διατροφής των ψαρονιών περιλαμβάνονται διάφορα είδη σπόρων, εντόμων, σπονδυλωτών και ασπόνδυλων, αλλά και διάφορες καλλιέργειες, όπως και φρούτα. Ενδεικτικά και ως πιο κοινά είδη διατροφής των ψαρονιών θα μπορούσαμε να αναφέρουμε τις σαρανταποδαρούσες, τις αράχνες, τους σκώρους αλλά και διάφορα είδη γαιοσκωλήκων, αλλά και διαφόρους σπόρους, μούρα, μήλα, αχλάδια, δαμάσκηνα, κεράσια και ελιές. Έχει δε αναπτύξει εξαιρετικές τεχνικές στο να μπορεί να ανοίγει με το ράμφος του σαλιγκάρια και κοχύλια.

Αναπαραγωγή

Η αναπαραγωγική περίοδο των ψαρονιών ξεκινά ανάλογα πάντα με την περιοχή, την άνοιξη και διαρκεί ως και τους πρώτους μήνες του καλοκαιριού (Μάρτιο ως Ιούλιο). Αυτό το διάστημα είτε το αρσενικό από μόνο του, είτε το ζευγάρι από κοινού, θα κατασκευάσει σε κάποια κοιλότητα ή τρύπα δέντρων ή σε οποιαδήποτε άλλη φυσική ή τεχνίτή κοιλότητα, την φωλιά του. Η φωλιά αποτελείται κυρίως από κλαδάκια, ξερόχορτα, φύλλα και πούπουλα. Εκεί η θηλύκια θα γεννήσει ως και 3 φορές (νότιοι πληθυσμοί), από 4 έως και 8 αυγά. Τα αυγά έχουν μέγεθος 3,5 x 2,3 εκατ. και χρώμα ανοιχτό γαλάζιο με άσπρα στίγματα. Η εκκόλαψη τους θα διαρκέσει από 12 έως 15 ήμερες και σε αυτή πολύ λίγο θα συμμετάσχει το αρσενικό. Μετά την εκκόλαψη και οι δυο γονείς φροντίζουν για την ανατροφή και σίτιση των νεοσσών, η οποία θα διαρκέσει από 20 έως 23 ήμερες, αλλά και μετά από αυτό το διάστημα οι νεοσσοί θα συνεχίσουν να ταΐζονται από τους γονείς τους για λίγες ημέρες. Έχει παρατηρηθεί δε το φαινόμενο μετά την ανεξαρτητοποίηση τους, τα νεαρά ψαρόνια να σχηματίζουν καινούργια σμήνη.

Θα πρέπει ακόμα να αναφέρουμε ότι οι Ευρωπαϊκοί πληθυσμοί ψαρονιών, περνούν συνήθως τρεις φάσεις αναπαραγωγής και ωοτοκίας. Κατά την πρώτη φάση γεννά περίπου πέντε αυγά και είναι συνήθως ταυτόχρονη και με τα υπόλοιπα ψαρόνια της περιοχής. Η δεύτερη ή "ενδιάμεση γέννα", είναι αποτέλεσμα της έντονης πολυγαμικής συμπεριφοράς των ψαρονιών. Και τέλος η τρίτη γέννα, η οποία γίνεται συνήθως από τους νοτίους πληθυσμούς, λόγω και του μεγαλύτερου διαστήματος της αναπαραγωγικής περιόδου, εμφανίζεται περίπου σαράντα έως πενήντα ημέρες μετά από την πρώτη.

Διάφορα

· Λόγω των μεγάλων αριθμών τους τα ψαρόνια σε πολλές περιοχές αντιμετωπίζονται ως εισβολείς, οι οποίοι άλλες φορές έχουν θετικές και άλλες φορές αρνητικές συνέπειες, ασκώντας μεγάλη επίδραση τόσο στις συγκομιδές σπόρων και φρούτων, όσο και τους πληθυσμούς εντόμων και παρασίτων. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, όπου τα πουλιά αυτά δεν τρώνε παράσιτα, γίνονται τα ίδια παράσιτα.

· Η μακρύτερη γνωστή διάρκεια ζωής ενός άγριου ψαρονιού είναι 15 χρόνια και 3 μήνες, ενώ σε πουλιά σε αιχμαλωσία έχει υπολογιστεί ότι ίσως να είναι και ελαφρώς μεγαλύτερη.

· Τα ψαρόνια σε αιχμαλωσία μπορούν να εκπαιδευθούν για να μιμηθούν ανθρώπινους ήχους.

· Αποτελούν μια σημαντική πηγή τροφής για πολλά μικρά αρπακτικά πτηνά και ζώα.

· Λόγω της εξαιρετικά επιθετικής συμπεριφοράς τους, τα ψαρόνια εκτοπίζουν πολλά εγγενή είδη πουλιών και σαν συνέπεια αυτό έχει σε περιοχές με υπεραφθονία ψαρονιών, να υπάρχει έλλειψη ποικιλομορφίας πτηνών.

· Δυστυχώς τα ψαρόνια μπορούν να νοσήσουν με ιδιαίτερα επικίνδυνες για τον άνθρωπο ασθένειες, όπως της βλαστομυκώσης και της ιστοπλασμάτωσης.

· Ακόμα λόγω των μεγάλων πληθυσμών τους τα ψαρόνια αποτελούν ένα από τους μεγαλύτερους για τα αεροπλάνα κινδύνους, μιας και δεν ήταν λίγες η φορές που αναγκάσαν αρκετά αεροπλάνα σε αναγκαστική προσγείωση.

· Έχει υπολογιστεί ότι 35-50 εκατομμύριο ζευγάρια αναπαράγονται στην Ευρώπη, χωρίς να υπολογίζονται οι πληθυσμοί της Ισπανίας, της νότιας Ιταλίας και την Ελλάδας.

Εχθροί

Βιολογικοί εχθροί των ψαρονιών είναι όλα τα μικρά αρπακτικά είτε αυτά είναι αγρία, είτε όχι, όπως οι γάτες στις αστικές και προαστιακές περιοχές ή στους πρωταρχικούς βιότοπους της, οι νυφίτσες, οι αλεπούδες, ακόμη και οι σκαντζόχοιροι, άλλα και άρπαγες όπως τα γεράκια, τα ξεφτέρια κ.α.

Θα πρέπει να τονίσουμε ότι το κυνήγι τους, μόνο ως απαραίτητος ρυθμιστικός παράγοντας μπορεί να λειτουργήσει.

0 σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Σημείωση: Μόνο ένα μέλος αυτού του ιστολογίου μπορεί να αναρτήσει σχόλιο.